Dolar 15,8009
Euro 16,8768
Altın 938,54
BİST 2.380,90
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 24°C
Açık
İstanbul
24°C
Açık
Sal 26°C
Çar 26°C
Per 24°C
Cum 25°C
betexper betexper betexper betexper

Adana escort Ankara escort Bursa escort Antalya escort İzmir escort Mersin escort Samsun escort Gaziantep escort Eskişehir escort Bodrum escort Denizli escort Kayseri escort Konya escort Kuşadası escort Alanya escort İzmit escort Kocaeli escort Malatya escort Diyarbakır escort escort Beylikdüzü escort Ataköy escort Bakırköy escort Avcılar escort Şirinevler escort Bahçeşehir escort Merter escort Mahmutbey escort Kayaşehir escort Büyükçekmece escort Küçükçekmece escort Başakşehir escort Halkalı escort Esenyurt escort Sarıyer escort Bahçelievler escort Yenibosna escort dubai escort girl krypton escort seks hikayeleri sex hikayeleri sex izle porno izle paply.org

Kazakistan’ın Tarihi Serüveni..

Bir bakışta Kazakistan Vakanüvis Kazakistan, toplumsal ve siyasal alt üst oluşun kıyısından döndü. Hâlâ da kaostan düzene geçme çabalarının …

Kazakistan’ın Tarihi Serüveni..
A+
A-
16.02.2022
55

Bir bakışta Kazakistan

Vakanüvis

Kazakistan, toplumsal ve siyasal alt üst oluşun kıyısından döndü. Hâlâ da kaostan düzene geçme çabalarının sancılı süreci yaşanıyor. Kazakistan’ın bugünü böyle… Peki; dünü, geçmişi, ta en gerilerden mazisi nasıl Kazakistan’ın? Buyrun, bakalım…

Kazakistan’da Nazarbayev’in Bütün Yetkileri Kaldırıldı..

İNSANLIK ATI, KAZAK BOZKIRLARINDA EVCİLLEŞTİRMİŞTİ

Kazak bölgesi, antik çağlardan itibaren medenileşmenin merkezlerinden birisi olmuştu. Mesela at, insanlık tarihinde Kazak bölgesinin büyük bozkırlarında evcilleştirilmişti. Kazak bölgesi, uzun asırlar boyunca karasal İpek Yolları’nın atası olan Avrasya Bozkır Rotası’nın da önemli bir parçasıydı. Coğrafyada; sırasıyla Proto-Hint-Avrupa Afanasiyevo kültürü, daha sonra Andronovo kültürü ve Erken İran kültürleri ile Saka ve Massagetler gibi çeşitli kültürlere sahip halklar yaşamışlardı. İskitler ve Persler de bölgede varlık göstermiş, M.Ö. 329 yılında, Büyük İskender’in önderliğindeki Makedonya Ordusu İskitlerle savaşmışlardı.

MOĞOLARIN NADİR İYİ İŞLERİNDEN BİRİSİ: KAZAKİSTAN’DA İSTİKRAR

Kazakistan’da, 11. yüzyılın başlarından itibaren Kumanlar, Kıpçaklar ile birleşerek Kuman-Kıpçak Hanlığı’nı kurmuşlardı. Karahanlı ve Altın Ordu devletleri de bölgede varlık göstermişti. Bu asırlarda İpek Yolu boyunca Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan ülke, küçük egemenlik alanlarının çekişmesi yaşanıyordu. Gerçek siyasi konsolidasyon ancak 13. yüzyılın başlarında Moğol yönetiminde sağlanabilmişti. Moğol İmparatorluğu’na bağlı olarak idari bölgeler kurulmuş, bunlardan bazıları Kazak Hanlığı altında toplanmıştı.

15. yüzyılda Türk kabileler arasında Kazak kimliğinin ortaya çıkması ile başlayan süreç, 16. yüzyılın ortalarında Kazak dili, kültürü ve ekonomisinin belirginleşmesiyle pekişmişti. Ancak bölge, yerli Kazak Emirleri ile Farsça konuşan güneydeki komşuları arasında bitmek bilmeyen bir çekişmenin merkezi olmuştu. 17. yüzyılın başlarında kabileler arasındaki çekişmeler, nüfus ve arazilerin küçük topluluklar arasında bölüşülmesi, doğu batı arasında kara yoluyla ticareti sağlayan yolların öneminin azalması gibi nedenlerle Kazak Hanlığı giderek zayıflatmıştı. Kazakistan bütün bu süreçte; Moğollar, Rusya, Çin, Özbekistan ve hatta İngiltere’nin saldırı ve içini karıştırmalarının hedefi olmuştu. Rusların kontrolü tamamen ele geçirmesiyle birlikte ise bölge halklarının daha da talihsiz dönemi başlamıştı.

“BÜYÜK OYUN” KURULUNCA…

Ondokuzuncu yüzyıldan itibaren İngiltere ve Rusya’nın Orta Asya ve Asya’da nüfuz alanı oluşturma çabalarını anlatmak için oluşturulan tabirle “Büyük Oyun” başlamıştı.Hindistan’ın güneyinden Güneydoğu Asya’ya kadar etki alanını genişleten İngiltere’ye karşı, Rusya da askeri garnizonlar ve kışlalar inşa ederek, İngiliz yayılmasını püskürtmek istemişti. Askeri tesislerin ardından sosyal kurumlarını da bölgeye taşıyan Çarlık Rusyası, coğrafyayı hızla “Ruslaştırma” çabasına girişmişti. Ancak Rusların baskıcı uygulamaları, kısa sürede Kazakların isyanına yol açmıştı. 1860’lı yıllarda başlayan bu isyanlar bölgenin göçebe hayat tarzı ve hayvancılığa dayalı ekonomisinin bozulmasına, buna bağlı olarak da insanların açlık ve kıtlık çekmelerine yol açmıştı. Kazaklar geleneksel üretim pratiklerini bırakıp, bütün güçleriyle Ruslara saldırmaya vakit ayırsalar da “Rusya, girdiği evden çıkmaya pek niyetli görünmüyordu.” Çarlık, asimilasyon politikasında kararlıydı. Ondokuzuncu yüzyılın son on yılında Rus İmparatorluğu topraklarından getirilen yerleşimciler, bugünkü Kazakistan topraklarını koloniye dönüştürmeye başlamıştı. 1906 yılında Orenburg’dan Taşkent’e kadar uzanan Trans-Aral Demiryolu’nun yapımının tamamlanması ise bölgeye yönelik göçü daha da arttırmıştı. Sadece bir asırda bu topraklara 400 bin Rus’un yanı sıra yaklaşık bir milyon Slav, Alman ve Yahudi de bölgeye, üstelik de ülkenin en verimli kısımlarına gelmişti.

SOLJENİTSİN’E “GULAK TAKIM ADALARI”NI YAZDIRAN ZULÜM

Sovyetler Birliği’nin ilk çeyreğinde zorunlu kolektivizasyon ve bölgenin üretimlerine merkezi idarenin el koyması nedeniyle Kazakistan’da bir kez daha büyük bir kıtlık yaşanmıştı. Sovyet baskısı ve kıtlık çok sayıda ölüme neden olmuştu. Kazak bölgesi, 1930 ve 1940’lı yıllar boyunca SSCB tarafından sınır dışı edilen ya da toplu iskâna tâbi tutulanların adresi olacaktı. Mesela, 1941 yılında, sayıları 400 bini bulan Volga Almanı, Yunan ve Kırım Tatarı buraya sürülmüştü. Sınır dışı edilen, tutuklanan ve “halk düşmanı” ilan edilen erkekler, Sovyet Çalışma Kamplarına (Gulag) hapsedilmişlerdi. Dünya edebiyatına “Gulag Takım Adaları” isimli üç ciltlik muazzam eseri armağan eden Aleksandr Soljenitsin, kitabını kendi mahkûmiyetinden, kamplarda başından geçenlerden ve zulüm altında ölen binlerce insanının yaşadıklarından notlarla oluşturmuştu.

ATOM BOMBASI DENEMELERİ DE KAZAKSİTAN’DA YAPILMIŞTI

Sovyetler Birliği yönetiminin adeta bir “devlet geleneği” haline getirdiği Kazaklara zulüm politikası daha pek çok alanda görülüyordu. Sovyetler Birliği’nin bir parçası iken topraklarının bir kısmını Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ne, bir kısmını da Özbekistan’a bağlı Karakalpakistan Özerk Cumhuriyeti’ne vermek zorunda kalan Kazakistan, Sovyetler döneminde 2 milyona yakın insanını açlık, kıtlık ve Rus saldırıları sonucu kaybetmişti. Ayrıca on milyonlarca büyük baş hayvana da bu dönemde el konulmuştu. Sovyet yönetimi boyunca Kazakistan toprakları aşırı bir kullanıma tâbi tutulmuş, bu nedenle Aral ve Balkaş göllerinde büyük ölçekli tuzlanma ve kurumalar yaşanmıştı.

Bölgedeki insanlara yönelik zulüm nükleer silah denemelerinde de görülmüş, . Kazakistan adeta “kobay ülke” haline getirilmişti. 1947 yılında Sovyet hükümeti, atom bombası projesinin bir parçası olarak Kazakistan topraklarını kullanmıştı. Bu bölgede 1989 yılına kadar yüzlerce nükleer test yapılmış, bu testlerin zararlı çevresel ve biyolojik sonuçları ortaya çıkmıştı. Kazakistan Semey’deki nükleer denemeler neticesinde bölgede ortalama hayat süresinde büyük bir düşüş yaşanmış, radyasyona bağlı olarak sakat doğumlar ve çeşitli patolojik hastalıklar görülmüştü.Almaatı’da Aralık 1986’da başlayan geniş çaplı ayaklanmada, kitleri tetikleyen başlıca unsurlardan birisi de işte bu nükleer denemeler olmuştu.

ATEİZM KONFERANSLARI BAŞLAMIŞ, HALKA ÜCRETSİZ İÇKİ DAĞITILIMIŞTI

Ruslar, Kazakistan’ı tamamen ele geçirmelerinin arından halkın inançlarına en sert biçimde müdahaleye başlamışlardı. Çarlık döneminde buraları misyoner akınına uğratmışlar, Bolşevik devrimi sonrası ise ateizm politikasını yaygınlaştırmışlardı. Katılımın mecburi olduğu ateistlik konferansları düzenleniyor, ateizm okuma salonları açılıyor, Sovyet milli günlerini kutlamak zorunlu kılınıyor, halkı içkiye alıştırmak için propaganda yapılıp, ücretsiz içki dağıtılıyordu. Rus yönetimi Sovyet döneminde ayrıca, Türk lehçeleri arasındaki farklılıkları arttırıp, her birini ayrı bir dil şekline sokmaya çalışmış, Arap alfabesini zorla Kiril alfabesine döndürmüştü.

KOMÜNİST İDARENİN RAPORU: “CAMİLERİ KAPADIK, İMAMLARI İŞSİZ BIRAKTIK”

1930 tarihinde Komünist Halk Komiserliği Konseyi’ne sunulan bir raporda “Müslümanların dini kuruluşlarının hemen hepsi tamamen yok olmanın eşiğindedir. Muhtesiplerin yüzde 87’si kapanmıştır. 12.000 camiden 10.000’den fazlası kapanmıştır. Molla, imam ve müezzinlerin yüzde 90 ile yüzde 97 arasındaki kısmı, dini görevlerini yapamaz hale getirilmiştir.” ifadeleri yer alıyordu. Ateizm politikasının tavan yaptığı 1950’lerde, Kazak halkın her şeye rağmen dinsizliğe direnmesi üzerine Sovyet yönetimi yeni çalışmalar içine girmişti. Bu çerçevede 1954 yılında “Bilimsel Ateizm Propagandasındaki Eksiklikler ve Bunların Giderilmesine Yönelik Tedbirler” ile “Halk Arasında Bilimsel Ateizm Propagandası Yapılırken İşlenen Hatalar” başlıklı iki yönetmelik hazırlanarak, bölgede bu kararlar doğrultusunda çalışılmaya başlanmıştı. Yakın tarihli bir başka raporda da Müslümanlara ait 30 binden fazla cami bulunduğunu, bu sayının 1976 yılına kadar 143’e düştüğü “iftiharla” anlatılıyordu.

NAKŞÎBENDİLİK KAZAKİSTAN’DA KURULMUŞTU

Bölgede Çarlık Rusyası’nın nüfuzunu arttırdığı dönemlerde de, komünist idarenin azgınlaştığı yıllarda da Kazak topraklarında filizlenen bir dinî akım ise ülkenin manevî alanda kötü olan durumunun, en azından daha da kötüye gitmesine engel olmuştu. Günümüzde Türkiye’de de çok sayıda müntesibi bulunan Nakşibendîlik tarikatı, Kazak topraklarında ortaya çıkmıştı. Çarlık Rusyası, bir yandan polisiye tedbirlerle bir yandan da Hıristiyan misyonerlerle halkı İslam’dan uzaklaştırmak istedikçe, bu tarikat da gizliden gizliye büyümeye başlamıştı. Kazak halkı, VIII’inci yüzyıldan itibaren Müslüman Arapların bölgeye yönelik seferleriyle tanışıp, gönül rızasıyla kabul ettiği İslam’ı, bütün o zor dönemlerde Nakşibendîlikle korumaya çalışmıştı. Nakşîlik, Yesevîlik, Kadirîlik ve Kübrevîlik gibi tarikatlar, coğrafyadaki en yaygın dinî akımlar haline gelmişti. Aslen Hamedanlı olup irşad için Merv’e göçen Yusuf Hamedanî’nin müridleri olan Hoca Ahmed Yesevî ve Abdülhalık Gücdüvanî, kurdukları Yesevilik ve Hacegan tasavvuf ekolleri ile bir yandan bölgedeki İslamî şuuru diri tutarken, bir yandan da değişik coğrafyalara yayılan talebeleri aracılığıyla dünyanın farklı bölgelerinde İslam’ın yayılmasını sağlamışlardı. Gücdüvanî’nin vefatından sonra Hace Bahaeddin Nakşbendî zamanında Hacegan tarikatı çok daha geniş coğrafyalara ulaşmış, Nakşbendî, kendinden önceki halifeler zamanında Gücdevani’nin ana prensiplerinden sapma gösteren tarikatı tekrar eski çizgisine çekmiş ve ihya etmişti. Bundan dolayıdır ki Hacegan tarikatı, Bahaeddin Nakşbend’den sonra Nakşibendîlik olarak anılmaya başlamıştı. Aynı tasavvufî damar, 70 yıl süren Sovyet baskı rejimi sırasında da ateizme, sekülerleştirmeye direnen en önemli manevî fren olmuştu.

* Suat Beylur, Sosyal Değişim Sürecinde Kazakistan’da Din-Devlet İlişkileri, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Doktora Tezi, Ankara 2019

* M. Gözde Ramazanoğlu, Mehmet Saray, Orhan Söylemez, Kazakistan Maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

* Didar Shauyenov, Kazakistan’da Din ve Dinî Hayat, Türk Yurdu Dergisi, Haziran 2010, Yıl 99, Sayı 274

instagram volgers kopen volgers kopen buy windows 10 pro buy windows 11 pro

Alanya escort Manavgat escort Fethiye escort Kemer escort Didim escort Çanakkale escort Aydın escort Muğla escort Tekirdağ escort Manisa escort Balıkesir escort Trabzon escort Elazığ escort Ordu escort Kütahya escort Isparta escort Rize escort Kahramanmaraş escort Yalova escort Giresun escort Yozgat escort Tokat escort Şanlıurfa escort Sivas escort Batman escort Erzurum escort Sinop escort Kırşehir escort Karaman escort Kırıkkale escort Bolu escort Amasya escort Niğde escort Uşak escort Edirne escort Çorum escort Osmaniye escort Zonguldak escort Van escort Erzincan escort Söke escort Bodrum escort Çerkezköy escort Akhisar escort Bandırma escort Ayvacık escort Akçaabat escort Karakoçan escort Altınordu escort Tavşanlı escort Eğirdir escort Ardeşen escort Afşin escort Altınova escort Bulancak escort Sorgun escort Erbaa escort Viranşehir escort Zara escort Kozluk escort Aziziye escort Ayancık escort Kaman escort Ermenek escort Keskin escort Gerede escort Göynücek escort Bor escort Banaz escort Havsa escort Osmancık escort Bahçe escort Alaplı escort Başkale escort Kemah escort Nazilli escort Fethiye escort Çorlu escort Alaşehir escort Altıeylül escort Biga escort Araklı escort Kovancılar escort Fatsa escort Simav escort Yalvaç escort Çayeli escort Dulkadiroğlu escort Çiftlikköy escort Espiye escort Sarıkaya escort Niksar escort Suruç escort Yıldızeli escort Sason escort Horasan escort Boyabat escort Mucur escort Sarıveliler escort Yahşihan escort Göynük escort Gümüşhacıköy escort Çamardı escort Eşme escort İpsala escort Sungurlu escort Hasanbeyli escort Çaycuma escort İpekyolu escort Refahiye escort Kuşadası escort Marmaris escort Süleymanpaşa escort Turgutlu escort Susurluk escort Gelibolu escort Of escort Ünye escort Domaniç escort Fındıklı escort Elbistan escort Çınarcık escort Tirebolu escort Akdağmadeni escort Turhal escort Eyyübiye escort Suşehri escort Yakutiye escort Gerze escort Mengen escort Merzifon escort Ulukışla escort Sivaslı escort Keşan escort Kadirli escort Ereğli escort Özalp escort Tercan escort Efeler escort Didim escort Çine escort Dalaman escort Menteşe escort Milas escort Ortaca escort Seydikemer escort Ergene escort Kapaklı escort Malkara escort Salihli escort Şehzadeler escort Soma escort Yunusemre escort Ayvalık escort Bigadiç escort Burhaniye escort Gönen escort Karesi escort Çan escort Yenice escort Ortahisar escort Yomra escort Perşembe escort Pazar escort Onikişubat escort Pazarcık escort Türkoğlu escort Eynesil escort Görele escort Piraziz escort Yağlıdere escort Çayıralan escort Boğazlıyan escort Zile escort Siverek escort Karaköprü escort Haliliye escort Akçakale escort Şarkışla escort Gemerek escort Oltu escort Palandöken escort Mudurnu escort Suluova escort Taşova escort Toprakkale escort Kilimli escort Tuşba escort Üzümlü escort